Hoe word je een heler, bewuster mens?

Ik heb ik mijn leven heel wat af gereflecteerd. Ik heb het van huis uit meegekregen, ben sowieso beschouwend van aard, en heb altijd een enorme drang gehad om mijzelf en het mysterie van de menselijke ervaring te begrijpen. Ik heb vele opleidingen gevolgd waarin reflectie niet slechts een middel was, maar een morele plicht. In de loop der jaren heb ik enorme hoeveelheden A4’tjes met bespiegelingen en zielenroerselen geproduceerd.

Reflecteren moest, daar was ik heilig van overtuigd.

Dat geloof ben ik kwijtgeraakt.

Niet omdat reflecteren niets oplevert. Het kan zeker leiden tot meer inzicht, kennis, zelfacceptatie, begrip voor anderen, inspiratie om dingen anders te doen. Maar omdat het idee dat reflectie noodzakelijk is om een heler, bewuster mens te worden simpelweg niet klopt.

Het oude paradigma

In veel professionele, educatieve en spirituele contexten staat reflectie nog altijd hoog in het vaandel. Weliswaar verschuift de nadruk van puur cognitief analyseren naar meer lichaamsbewustzijn, maar de onderliggende aanname blijft dezelfde: als je jouw persoonlijke ervaringen onderzoekt, word je een beter, bewuster, heler mens.

Ik denk dat het tijd is om die aanname los te laten.

Niet omdat reflecteren “fout” is, maar omdat het subtiel het idee kan versterken dat er iets aan jou ontbreekt. Dat je nog niet af bent. Nog niet bewust genoeg. Nog niet heel.

Je kunt niet heler worden dan heel

Je kunt niet minder heel zijn dan heel. Niet minder bewust dan bewust.

Ik heb het niet over het scala aan pijnlijke ervaringen waaraan we onderhevig zijn, of over de veranderlijke staten van bewustzijn waarin we kunnen verkeren. Ik heb het niet over wat mensen overkomt, of hoe dat doorwerkt in hun leven. Ik verwijs naar iets fundamentelers: het feit dat je als mens een integraal, bewust, zelf-organiserend, sensitief, responsief, dynamisch, levend organisme bent.

Het menselijke vermogen om te denken, voegt daar de illusie aan toe van een ‘ik’ die ‘zichzelf’ moet ontwikkelen verbeteren, helen, sturen, transformeren

Die ik bestaat niet werkelijk.

Het is een gedachteconstruct, een samenraapsel van herinneringen, overtuigingen, voorkeuren en zelfbeelden waarmee je je bent gaan identificeren. De identificatie met die ik wekt de suggestie van controle: alsof er iemand is die de ervaring bestuurt. In werkelijkheid organiseert het leven zichzelf.

Wat er werkelijk gebeurt

In je menselijke ervaring zijn in elk moment drie dingen aan de hand. Je hebt gedachten, emoties en fysiologische reacties op wat je voelt en denkt. Dat gebeurt vanzelf. Soms raak je verstrikt in de imaginaire wereld van je denken. Dan leef je niet in de werkelijkheid van het moment, maar in je persoonlijke interpretaties, aannames, veronderstellingen en verhalen.

De emoties die dat oproept, hebben zoveel zeggingskracht dat je werkelijk gelooft dat wat je voelt iets zegt over wie je bent, wat anderen van je denken, en wat er gaat gebeuren. In je verkramping reageer je vanuit geconditioneerde responsen en copingstrategieën. Je ervaart de automatische stress-responsen van je systeem, en dat doet pijn.

Maar die pijn vertelt je niets wezenlijks over jou. Ze kan niets afdoen aan je fundamentele heelheid of bewustzijn.

Van reflecteren naar integreren

De pijn is geen oproep tot nóg meer zelfanalyse. Ze is een uitnodiging tot iets radicalers: ontvankelijkheid.

Pijn laat je weten dat je in de ban verkeert van de verwachtingen, aannames, veronderstellingen, interpretaties en concepten van je denken. En nodigt je daarmee uit om wakker te worden in de realiteit van het moment. Om de sensatie de sensatie te laten zijn, zonder concepten en verhalen erbij. In het open veld van bewustzijn laaien emoties vanzelf op, en doven ze ook vanzelf weer uit. Zonder bemoeienis van het denken, vloeit de spanning vanzelf weg om plaats te maken voor helderheid en ontvankelijkheid voor iets nieuws. Dan gaan er geen oude, knellende patronen draaien.

Zonder toegevoegd denken wordt pijn geen lijden. Dan wordt zij in het moment geïntegreerd in het ge-heel dat je al bent.

Wat als dit waar is?

Hoe ongemakkelijk misschien ook voor wie diep geworteld is in persoonlijke ontwikkeling en spiritualiteit: je hoeft niet steeds opnieuw je persoonlijke psychologie in te duiken om meer liefde, vrede, harmonie en inspiratie te ervaren.

Je ervaart meer daarvan wanneer je herkent wat al gegeven is.

Je bewustzijn. Je heelheid.

Je aangeboren vermogen om ontvankelijk te zijn voor alle ervaringen.